Ψηφιακή έκθεση μουσείου: τι χρειάζεται για να ξεκινήσετε

Μια ψηφιακή έκθεση δεν είναι «η ιστοσελίδα του μουσείου με περισσότερες φωτογραφίες». Είναι μια επιμελημένη αφήγηση που χρησιμοποιεί τα αντικείμενα της συλλογής, μένει online για χρόνια και συχνά χρηματοδοτείται από πρόγραμμα με συγκεκριμένα παραδοτέα. Από την εμπειρία μας με ψηφιακές εκθέσεις για το Ίδρυμα Ωνάση και πλατφόρμες συλλογών για μουσεία και πινακοθήκες σε όλη την Ελλάδα, αυτά είναι τα πέντε πράγματα που καθορίζουν αν το έργο θα πάει καλά.

1. Το περιεχόμενο υπάρχει πριν από τον κώδικα

Το πιο συνηθισμένο σημείο καθυστέρησης δεν είναι η τεχνολογία, είναι το υλικό. Πριν την ανάθεση, βεβαιωθείτε ότι έχετε:

• Λίστα αντικειμένων με τίτλο, δημιουργό, χρονολογία, διαστάσεις, υλικό και αριθμό ευρετηρίου. Ένα υπολογιστικό φύλλο αρκεί.
• Ψηφιοποιήσεις σε επαρκή ανάλυση. Για έργα τέχνης, τουλάχιστον 3000 pixel στη μεγάλη πλευρά. Για zoom υψηλής ανάλυσης, πολύ περισσότερο.
• Κείμενα επιμέλειας: εισαγωγή, ενότητες, λεζάντες. Αν η έκθεση θα είναι δίγλωσση, και οι μεταφράσεις.

Αν κάτι από αυτά λείπει, το ζητάμε ως ξεχωριστή φάση ή το περιλαμβάνουμε στο έργο. Το χειρότερο σενάριο είναι να ανακαλυφθεί στη μέση της ανάπτυξης.

2. Τα δικαιώματα είναι ξεκάθαρα

Κάθε εικόνα, βίντεο και κείμενο που θα δημοσιευθεί πρέπει να έχει καθαρό καθεστώς δικαιωμάτων: ιδιοκτησία του φορέα, άδεια από τον δημιουργό ή τους κληρονόμους, ή δημόσιος τομέας. Για αντικείμενα που θα διατεθούν σε συσσωρευτές όπως η Europeana χρειάζεται και δήλωση άδειας ανά αντικείμενο (π.χ. Creative Commons). Αυτό αποφασίζεται από τον φορέα, όχι από τον ανάδοχο, αλλά η πλατφόρμα πρέπει να μπορεί να το καταγράψει.

3. Μεταδεδομένα βάσει προτύπων, όχι ελεύθερο κείμενο

Μια έκθεση που είναι «μόνο σελίδες» δεν μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί. Όταν τα αντικείμενα καταγράφονται σε αποθετήριο με δομημένα μεταδεδομένα (Dublin Core, LIDO ή το σχήμα του φορέα), η ίδια καταχώρηση τροφοδοτεί την έκθεση, το χρονολόγιο, τα προφίλ προσωπικοτήτων και τη συγκομιδή OAI-PMH από εθνικούς και ευρωπαϊκούς συσσωρευτές. Το περιεχόμενο καταχωρείται μία φορά.

Αυτός είναι ο λόγος που οι ψηφιακές μας εκθέσεις ξεκινούν από δομημένο κατάλογο συλλογής και χτίζουν την αφήγηση πάνω του.

4. Ποιος θα το συντηρεί μετά

Μια ψηφιακή έκθεση ζει πέντε ή δέκα χρόνια. Ρωτήστε τον ανάδοχο:

• Πού φιλοξενείται και ποιος πληρώνει τη φιλοξενία μετά το τέλος του έργου;
• Ποιος κάνει ενημερώσεις ασφαλείας και αντίγραφα ασφαλείας;
• Μπορεί το προσωπικό του μουσείου να προσθέσει μια νέα έκθεση χωρίς προγραμματιστή;
• Αν ο ανάδοχος σταματήσει, παίρνουμε τον κώδικα και τα δεδομένα;

Οι απαντήσεις πρέπει να είναι γραπτές, στη σύμβαση.

5. Τι να ζητήσετε στην προκήρυξη

Για φορείς που προκηρύσσουν ψηφιακή έκθεση, τα παραδοτέα που βλέπουμε να λειτουργούν είναι:

1. Τεχνική προδιαγραφή και εγκεκριμένα σχέδια διεπαφής πριν την ανάπτυξη.
2. Περιβάλλον διαχείρισης για επιμελητές, με δίγλωσσο περιεχόμενο.
3. Αποθετήριο με δημόσια προβολή, API και σημείο OAI-PMH.
4. Προσβασιμότητα WCAG 2.1 AA και responsive σχεδιασμό.
5. Τεκμηρίωση, εκπαίδευση προσωπικού και παράδοση πηγαίου κώδικα.
6. Σύμβαση συντήρησης με καθορισμένο χρόνο απόκρισης.

Αν σχεδιάζετε ψηφιακή έκθεση ή θέλετε να δείτε πώς λειτουργούν οι πλατφόρμες σε υπάρχοντες φορείς, μιλήστε μαζί μας. Μπορούμε να σας δείξουμε ζωντανές εγκαταστάσεις και να σας βοηθήσουμε να γράψετε τις προδιαγραφές.